Błąd przy operacji serca – zator powietrzny

Zator powietrzny jest rzadkim, ale potencjalnie bardzo poważnym powikłaniem zabiegu kardiochirurgicznego. Dochodzi do niego, gdy pęcherzyki gazu przedostaną się do naczyń krwionośnych i utrudnią przepływ krwi. Skutki zależą od miejsca, w którym dojdzie do zablokowania naczynia, oraz od ilości powietrza.

Samo wystąpienie zatoru nie przesądza jeszcze o błędzie medycznym. Odpowiedzialność personelu może jednak powstać wtedy, gdy zdarzenie było skutkiem nieprawidłowej techniki operacyjnej, niedostatecznej kontroli pola zabiegowego, opóźnionego rozpoznania albo niewłaściwego leczenia. Ocena wymaga analizy dokumentacji, przebiegu operacji i opinii specjalisty.

Czym jest zator powietrzny podczas zabiegu

Zator powietrzny powstaje, gdy powietrze lub inny gaz dostanie się do układu krążenia. W czasie operacji serca ryzyko wiąże się między innymi z otwarciem jam serca, korzystaniem z krążenia pozaustrojowego, kaniulacją naczyń oraz procedurami wymagającymi szczególnej kontroli szczelności układu.

Pęcherzyki mogą przemieścić się do tętnic wieńcowych, mózgu, płuc albo innych narządów. Zator w krążeniu mózgowym może wywołać niedowład, zaburzenia mowy, utratę przytomności lub trwałe uszkodzenie funkcji poznawczych. Z kolei zator w naczyniach wieńcowych może prowadzić do niedokrwienia mięśnia sercowego, arytmii, zawału, a w skrajnych przypadkach do zatrzymania krążenia.

Objawy i skutki zdrowotne

Objawy zatoru powietrznego mogą pojawić się nagle w trakcie operacji albo krótko po jej zakończeniu. Należą do nich spadek ciśnienia, zaburzenia rytmu serca, problemy z utlenowaniem krwi, duszność, sinica, drgawki i zaburzenia neurologiczne. U pacjenta mogą wystąpić także trudności z wybudzeniem po znieczuleniu.

Następstwa bywają przejściowe, ale czasami prowadzą do długotrwałej niepełnosprawności. Uszkodzenie mózgu może oznaczać konieczność rehabilitacji, stałą opiekę drugiej osoby lub rezygnację z pracy. Przy ocenie szkody znaczenie mają także cierpienie psychiczne, utrata samodzielności, koszty leczenia oraz pogorszenie rokowań na przyszłość.

Kiedy powikłanie może oznaczać błąd

Nie każdy zator powietrzny jest możliwy do uniknięcia. Operacje serca należą do procedur obciążonych znacznym ryzykiem, dlatego lekarz powinien przekazać pacjentowi zrozumiałe informacje o możliwych powikłaniach i alternatywnych metodach leczenia. Zgoda na zabieg nie oznacza jednak zgody na niedbalstwo ani naruszenie zasad aktualnej wiedzy medycznej.

Podejrzenie błędu może powstać, gdy personel nie przygotował właściwie aparatury, niewystarczająco odpowietrzył układ, nie monitorował pacjenta albo zbyt późno zareagował na objawy. Znaczenie mogą mieć również nieprawidłowe decyzje pooperacyjne, brak konsultacji specjalistycznej lub zaniechanie badań pozwalających szybko rozpoznać niedotlenienie.

Jak zabezpieczyć dokumentację medyczną

Podstawą sprawy są karta informacyjna leczenia szpitalnego, protokół operacyjny, zapisy z krążenia pozaustrojowego, karta znieczulenia, wyniki badań obrazowych, konsultacje neurologiczne i dokumentacja rehabilitacji. Warto zgromadzić również informacje o stanie zdrowia przed zabiegiem oraz o wszystkich skutkach, które pojawiły się po operacji.

Pacjent ma prawo otrzymać kopie dokumentacji i domagać się wyjaśnień dotyczących leczenia. Praktyczne informacje o uprawnieniach pacjenta i sposobie prowadzenia postępowania znajdują się w opracowaniu dotyczącym praw pacjenta. Dokumenty najlepiej przechowywać chronologicznie, razem z rachunkami za leki, dojazdy, rehabilitację i opiekę.

Roszczenia po zatorze powietrznym

Jeżeli nieprawidłowości medyczne doprowadziły do uszkodzenia zdrowia, poszkodowany może dochodzić odszkodowania za poniesione koszty oraz zadośćuczynienia za ból, stres i trwałe ograniczenia. Przy poważnym uszczerbku możliwe jest również żądanie renty, zwłaszcza gdy pacjent utracił zdolność do pracy albo wymaga stałej pomocy.

Wysokość roszczeń zależy od skutków zdarzenia, wieku poszkodowanego, perspektyw leczenia i wpływu urazu na życie rodzinne oraz zawodowe. Przy sprawach dotyczących procedur wykonywanych poza Polską lub elementu zagranicznego pomocne może być także wsparcie prawne wyspecjalizowane w odpowiedniej jurysdykcji.

Ocena odpowiedzialności szpitala

W postępowaniu trzeba wykazać kilka elementów: naruszenie zasad prawidłowego leczenia, szkodę oraz związek przyczynowy między działaniem lub zaniechaniem personelu a pogorszeniem zdrowia. Zwykle konieczna jest opinia biegłego, który ocenia, czy zator można było przewidzieć, zapobiec mu albo szybciej ograniczyć jego skutki.

Analiza nie powinna ograniczać się do samego rozpoznania zatoru. Warto sprawdzić cały przebieg leczenia, w tym kwalifikację do operacji, uzyskanie świadomej zgody, przygotowanie pacjenta, działania zespołu operacyjnego i opiekę po zabiegu. Przydatne jest także rozumienie terminologii medycznej dotyczącej innych części ciała i błon, na przykład opisu otrzewnej, jeśli dokumentacja zawiera dodatkowe rozpoznania lub wcześniejsze operacje.

Jeżeli po operacji serca doszło do zatoru powietrznego i trwałego pogorszenia zdrowia, warto jak najszybciej zgromadzić dokumentację oraz skorzystać z bezpłatnej wstępnej analizy prawnej. Specjalista może ocenić, czy istnieją podstawy do dochodzenia odszkodowania, zadośćuczynienia lub renty, a następnie pomóc w przygotowaniu dalszych działań.